Yazı İçeriği
Tuvalet alışkanlığı kazanmış bir çocukta gündüz çiş kaçırma veya iç çamaşırına kaka bulaşması, çocuğun isteyerek yaptığı bir davranış olarak görülmemeli. İdrarı erteleme, mesanenin çalışma biçimi ve kabızlık birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle kaka kaçırmanın bazen kabızlığın bir belirtisi olması, aileler için şaşırtıcı olabilir. Çocuk Ürolojisi Uzmanı Prof. Dr. Tarkan Soygür, çocuklarda gündüz çiş ve kaçırma hakkında merak edilenleri yazdı!..
Gündüz idrar kaçırma nasıl ortaya çıkar?
Bazı çocuklar oyunu bırakmak veya okulda tuvalete gitmek istemedikleri için idrarlarını son ana kadar tutar. Sıkışma arttığında tuvalete yetişemeyip damlatabilirler. Bazılarında ise sık tuvalete gitme, ani sıkışma ve sıkışmayla birlikte kaçırma ön plandadır. Bunlar tek bir hastalığın kesin işareti değildir; öykü ve muayeneyle değerlendirilir.
Gülme sırasında kaçırma gibi farklı örüntüler de görülebilir. Çocuğun hangi durumda kaçırdığını anlatması değerlidir; ancak benzer görünen bütün kaçırma türleri aynı tedaviyi gerektirmez. İlaç başlanması veya tedavinin ne kadar süreceği uzman değerlendirmesine bağlıdır.
Kabız çocuk neden kaka kaçırır?
Bağırsağın son bölümünde sert dışkı biriktiğinde, daha yumuşak dışkı bu birikimin çevresinden sızarak iç çamaşırına bulaşabilir. Bu tablo bazen ishal sanılır. Yalnız kaçırmaya bakmak yerine dışkının kıvamını, ağrılı dışkılama ve tutma davranışlarını da değerlendirmek gerekir.
Kabızlık, mesane ve bağırsak işlevlerinin birlikte etkilendiği durumlarda idrar kaçırmasına da eşlik edebilir. Bu nedenle yalnız çiş kaçırmaya odaklanıp dışkılama düzenini gözden kaçırmamak önemlidir. Bununla birlikte her kaka kaçırma kabızlıktan kaynaklanmaz; devam eden yakınmalarda başka nedenler de araştırılır.
Evde hangi bilgiler kaydedilebilir?
Hekim görüşmesine hazırlanırken kısa bir tuvalet günlüğü tutmak yararlı olabilir. Günlüğün amacı çocuğu denetlemek ya da hatalarını saymak değil, belirtilerin örüntüsünü anlamaktır.
- Tuvalete gitme ve kaçırma zamanları.
- Ani sıkışma, idrar yaparken ağrı veya tuvaleti erteleme.
- Dışkılama sıklığı, sertlik, ağrı ve çamaşıra bulaşma.
- Gün içindeki içecekler ve yaklaşık sıvı düzeni.
- Gece kaçırmanın da bulunup bulunmadığı.
Çocuğu suçlamadan nasıl destekleyebilirsiniz?
Tuvalete kolay erişim, acele etmeden tuvalette kalabilme ve ihtiyacı uzun süre ertelememe desteklenebilir. Okulla konuşulacaksa çocuğun mahremiyeti korunmalıdır. Alay etmek, ceza vermek veya başkalarıyla karşılaştırmak yerine çabasını fark eden bir dil kullanın.
Yaşa uygun sıvı ve lif içeren dengeli beslenme, günlük düzenin bir parçasıdır. Ancak yerleşmiş kabızlık yalnız beslenme değişikliğiyle düzelmeyebilir. Tedavi gerektiğinde hekim, bağırsakta dışkı birikimi olup olmadığını ve uygun yöntemi belirler. Evde gelişigüzel fitil, lavman, bağırsak ilacı veya takviye başlamak yerine çocuğa özel planı izleyin.
Hangi durumlarda değerlendirme gerekir?
Kaçırma tekrarlıyorsa, çocuğun günlük yaşamını etkiliyorsa veya daha önce kuru kaldığı bir dönemden sonra başlamışsa hekimle görüşün. Çocuk bez bırakıldıktan sonra hiç tam kuru kalmamışsa, sürekli damlatma varsa ya da bilinen anatomik veya nörolojik bir hastalığı bulunuyorsa ayrıntılı değerlendirme özellikle önemlidir.
Ateş, idrar yaparken ağrı, belirgin halsizlik veya kusmanın eşlik ettiği yeni idrar yakınmalarında gecikmeden sağlık değerlendirmesi alın. Kaka kaçırma tek başına psikolojik bir sorun ya da istismar kanıtı olarak yorumlanmamalıdır.
Gece yatak ıslatma aynı konu mu?
Gündüz yakınmaları ile yalnız uykuda yatak ıslatma farklı değerlendirme gerektirebilir. İkisinin birlikte bulunup bulunmadığını hekime anlatın. Gece için daha ayrıntılı bilgiye çocuklarda yatak ıslatma yazımızdan ulaşabilirsiniz.
