Çocuklarda sünnet yaşı kaç olmalı?

0
63
Çocuklarda sünnet yaşı kaç olmalı?

Çocuklarda sünnet yaşı kaç olmalı? Çocuğa sünnet nasıl anlatılmalı? Bebeklerde sünnet gereken durumlar nelerdir? Bebeklerde sünnet lokal mi genel anestezi altında mı yapılır? Çocuğa sünnet olacağı nasıl anlatılır? Çocuk Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Necip Fazıl Aras, erkek çocuklarda sünnet ile ilgili sık sorulan soruları cevapladı..

Sünnet ile ilgili sık sorulan sorular: Sünnette  5N1K

Merhaba sevgili anneler ve babalar,

Yaz geliyor, birçok insana göre erkek çocuklarımızı sünnet ettirmek için ideal zamanlara geldik. Peki bu korona pandemisi sırasında sünnet yaptırılabilir mi? Sünnet neden yapılır, faydaları nelerdir? Sünnet hangi yöntemle, nerede, kim tarafından yapılmalıdır? Bu makalemizde sizlerle bu soruların etrafında sünnet işleminin 5N1K’sını konuşacağız.

Neden? Sünnet neden yapılır, faydaları nelerdir?

Sünnet bizim toplumumuzda gerek dini gerek geleneksel nedenlerden dolayı yapılan ve sık yapılan cerrahi işlemlerde ilk sıralarda yer alan bir küçük cerrahi müdahaledir. Peki bu işlemin bir gelenek olmaktan öte sağlığa bir faydası yok mudur? Elbette vardır. 

Öncelikle sünnet işleminin yaşamın ilk 1 yılında idrar yolu enfeksiyonu sıklığını azalttığına dair yapılan çalışmalar vardır. Özellikle böbrek ya da idrar torbasıyla ilgili problemleri olan bebeklerde sünnetin ilk fırsatta yapılması böbrek fonksiyonlarının kötüye gitmemesi için alınabilecek önlemlerin başında gelmektedir. Ayrıca sünnetin balanit, postit gibi penis enfeksiyonlarına karşı koruyucu olduğu da bilinen  bir gerçektir. Sünnet derisi içerisinde biriken toz, bakteri vs buradaki smegma dediğimiz (halk arasında kireç diye tabir edilen) fizyolojik (doğal) bir salgı ile birleşip enfeksiyona neden olur. Bazen aileler bu smegma salgısının iltihap olduğu kanısına kapılıp bize başvuruyorlar ancak pipide kızarıklık ısı artışı ve şişlik yoksa iltihap olmadığını söylemek isterim (Resim1 ve Resim2).

Resim:1 Glans etrafında Smegma görünümü

Resim:2 Sünnet derisinin altındaki smegma görünümü

Aslında pipinin baş kısmını (glans) nemli tutmaya yarayan ve tıpkı kulak kiri gibi bu bölgede biriken tozu ve bakteriyi dışarıya atmaya yarayan bu doğal smegma salgısı sünnet için sizi acele ettirecek bir durum değildir. Sünnet için acele etmeniz gereken durum derinin uç kısmının oldukça dar olması durumudur. Bu durumda smegma boşalamaz ve enfeksiyon nedeni olabilir. Sünnet derisinin ucu ilk 1 yaşta fizyolojik olarak (doğal olarak) bir miktar fimotiktir(dardır) (Resim3). Eğer ilk yıl sünnet yapılmayacak olursa zamanla pipi büyüdükçe bu derinin uç kısmı da bir miktar açılarak baş kısmının görünmesine müsaade edecek şekilde geriye çekilebilmeye başlar. Sünnet derisinin ucunun değerlendirilmesi sırasında deriyi geriye çekip sıyırma hareketi önermediğimiz bir harekettir. Hatta bazı aileler geriye çekip bu darlığı açmaya çalışıyorlar ki bu durum pipi ucunda çatlaklara sebep olup sonrasında iyileşirken daha sıkı ve dar bir yara dokusu oluşturacağı için başta fizyolojik kabul ettiğimiz darlık artık gerçek bir problem haline gelmektedir. Bu yüzden eğer pipisinin ucunda ciddi bir darlık düşünülüyorsa sünnet için beklemenize gerek yoktur.

Resim 3: Fizylojik fimozis (sünnet derisinin doğal darlığı)

Sünnetin ilerde penis kanseri ve cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanma gibi riskleri de azalttığına dair çalışmalar olduğu gibi bunun aksine sünnetin  bu açılardan herhangi bir faydası olmadığını söyleyen otörler de mevcuttur. Bu konu tartışmalı olmakla birlikte başta saydığımız faydalarından ötürü sünneti, hatta erken yaşta sünneti kesinlikle tavsiye ediyoruz.

Ne Zaman? Sünnet için uygun bir yaş ya da tarih var mıdır?

Sevgili anne-babalar, bu konuda benim her aileye söylediğim cümle şu; 2 yaşından küçükse ne kadar erken o kadar iyi, 6 yaşından büyükse ne kadar geç o kadar iyi. Bunun sebebi çocuklarımız 2-3 yaş civarında fallik dönem denilen bir döneme giriyorlar ve bu dönemde cinsel kimlik farkındalığı, anne-babaya güven duygusu gibi duygular oluşmaya başlıyor. Bu dönem 6-7 yaş civarına kadar sürdüğü için bu dönemde bırakın sünnet ettirmeyi, sünnetten bahsetmek ya da bu konuda şaka yapmak bile çocuğun psikolojisini ciddi manada etkileyebilmektedir. Bu yüzden sünneti çocuğunuz bu döneme girmeden, yani 2 yaş öncesinde ne kadar erken yaptırırsanız o kadar iyi. Eğer oğlunuz 3 yaşına geldiyse artık sünnet defterini 6-7 yaş civarında açmak üzere kapatmanın vakti gelmiştir. Altı yaşından sonra da artık oğlunuza sünneti onun anlayacağı dilden fakat makas, bıçak, kesmek gibi şeylerden bahsetmeyerek, sünnet derisini sıyırmak şeklinde anlatabilirsiniz. Elbette sünnet edecek doktor kendine has bir üslupla çocuğunuzu korkutmadan işlemin nasıl yapılacağını anlatacaktır. Bu yüzden 6 yaş üstü çocuklarda sünnet öncesi bir ön görüşme ve psiklojik hazırlık önemlidir. 

Peki sünnetin bir tarihi, mevsimi var mıdır? Hayır yoktur, her mevsim sünnet yapılabilir. Fakat birçok aile sünnetin sadece yazın yapılan bir işlem olduğunu sanmaktadırlar. Fakat sanılanın aksine kış aylarında pipide sünnet sonrası daha az ödem ve kasıklarda daha az pişik gözlenmektedir. Kışın pipiyi temiz tutma, sıcak suya oturtma banyosu gibi bakım işlerini yapmak için uygun ortamı olmayan evlerde kalanların elbette sünnet için yazı beklemelerinde hiçbir sakınca yoktur.

Şu pandemi döneminde ise gerekli önlemlerin alındığı, bu konuda hazırlıklı ve donanımlı kliniklerde sünnet yapılmasında bir sakınca yoktur.

Nerede? Hastanede mi, evde mi yapılmalı?

Birçok aile bizden eve gelerek sünnet yapmamızı istemektedir. Biz kabul etmeyince de evde yapmakta sakınca görmeyen başka birisine başvurmaktadırlar. Burada öncelikle şunu belirtmek gerekir ki evde sünnet kesinlikle yasal olmayan bir işlemdir. Sünnetin bu işler için donanımlı, her türlü komplikasyonda (beklenmeyen durum) acil ilk müdahaleye elverişli poliklinik, tıp merkezi ya da hastane ortamında yapılması gerekmektedir. Sünnet öncesi pipiye yapılan uyuşturucu iğnelerin alerjik reaksiyona neden olabilme ihtimalinden tutun da hijyenik şartların sağlanmamasından dolayı oluşabilecek enfeksiyon risklerine kadar birçok açıdan evde sünnet önermediğimiz bir durumdur.

Nasıl? Genel anestezi altında mı, bölgesel uyuşturma ile mi?

Sünnet gibi kısa sürede yapılabilen basit ve acil olmayan cerrahi bir müdahale için elbette genel anestezi (narkoz) önermeyeceğimiz bir yoldur. Hangi yaşta olursa olsun (önermediğimiz 2-6 yaş arası hariç) sünnet lokal anestezi ile yani sadece pipi uyuşturularak yapılabilir. Genel anestezinin 4 yaş altındaki çocuklara verildiğinde ilerde öğrenme güçlüğüne neden olduğuna dair çalışmaları da göz önünde bulunduracak olursak, acil olmayan bir cerrahi müdahale için evlatlarımıza zarar verme riskini göze almak doğru bir davranış değildir (Randall P. Flick, Juraj Sprung, Slavica K. Katusic, William J. Barbaresi  et al. Early Exposure to Anesthesia and Learning Disabilities in a Population-based Birth Cohort. Anesthesiology 4 2009, Vol.110, 796-804).

Çocuklara sünnet nasıl anlatılmalı? 

Bazen aileler özellikle fallik dönemdeki (2-6 yaş arası) çocukları için, narkoz verseniz olmaz mı hocam, söylemeyiz sünnet olacağını olur biter diyerek ısrarlarını genel anesteziden yana kullanmaktadırlar. Ancak çocuğa sünnet anlatılmadan pipisine ne olacağı ile ilgili kabaca bir fikir vermeden genel anestezi altında sünnet yapmak, sonrasında çok daha ciddi problemlere yol açmasının yanı sıra anne-babaya olan güven duygusunda da ciddi zedelenmeler olacaktır. Genel anestezi ancak şu iki durumda uygundur; biri fallik dönemde olup da sık sık postit (sünnet derisi iltihabı) geçirip yaşam kalitesi oldukça bozulan çocukta, pipisine sadece bakım yapılacağı tekrar iltihap kapmaması için pansuman yapılacağı gibi küçük pembe yalanlarla anlatarak; diğeri ise 7-8 yaşlarında olup sünnet işleminde pipinin ucundaki derinin alınacağını bilen anca sadece canının yanmasından korktuğu için uyutulmak isteyen çocukta. Bu iki durum dışında mümkünse bölgesel uyuşturma öncelikli olarak tercih edilmelidir.

Ne ile? Koterle mi, Neşterle mi, Lazerle mi, Sünnet klempiyle mi?

Sünnet ile ilgili bana sosyal medya aracılığıyla en çok sorulan soru; sünnette hangi yöntem iyidir, hangi yöntem zararlıdır, siz hangi yöntemle yapıyorsunuz? Ben tek kullanımlık sünnet aleti (alisclamp®) ve neşter kullanarak yapıyorum ancak tek doğru ya da tek güvenilir yöntem elbette bu değil. Benim bu klempi seçme nedenim güvenli, pratik ve estetik bir sünnet şansı tanımasıdır. Bazen çocuğunuz etrafında kendisine bakan gözlerden, kalabalıktan (genelde maaile gelindiği için sünnete ☺) o kadar huzursuz olur ki bir an evvel sünnet masasından kalkmak ister. Dikişli yapılan klasik sünnetlerde 8-10 dk dan aşağı sürmeyen sünnet işlemi bizim kullandığımız sünnet klempi sayesinde 2-3 dk sürmektedir. Bu sayede çocuğumuzun sabrı taşmadan işlem bitmiş olur. Üstelik oldukça düzgün ve estetik bir iyileşme sağlamaktadır. Peki koterle ya da lazerle yapılan kesme işlemi zararlı mı? Yapan kişinin tekniğiyle ve tecrübesiyle zarar gelip gelmeyeceği değişmekle birlikte yüksek ısı ile dağlama ve kanama kontrolü yapma esasına göre çalışan bu aletler dokuyla uzun süreli teması halinde sinir uçlarında harabiyete neden olabilmektedir. Termokoterin herhangi bir zarar vermediğini gösteren çalışmaların da olması bu ısı harabiyetinin maruziyet süresi ve teknik hız ile alakalı olabileceğini düşündürmektedir. Sadece neşter kullanılarak yapılan sünnetlerde kanama kontrolü de damarlar bağlanarak yapılacağı için, dikiş süresiyle birlikte 15-20 dk gibi sürelerde bitmektedir. Akıllı uslu duran bir çocuk için bu bekleme süresi çok sıkıntı değil ancak 10 dk önce lokal anestezi iğnesinin acısıyla canı sıkılmış çocuğumuz tekrar bu kadar süre sabırla bekleyemeyebilir. Bu yüzden benim tercihim yine hızlı, pratik, dikişsiz ve estetik sünnet için tek kullanımlık sünnet klempidir.

Kim? Sünneti kim yapmalıdır?

Sünnet artık her merkezde, steril şartlarda yapılabilen, sağlık güvencesiyle ücretsiz olarak devlet hastanelerinde bile güvenle yapılan bir işlemdir. Eskiden sünnet yaptıracak yer bulamayan vatandaşımız abdal, sünnetçi, fenni sünnetçi isimleri ile bilinen doktor olmayan kişilere sünnet yaptırmaktaydılar. Ancak 2014 yılından beri “doktor olmayan kişilerin” sünnet yapması yasaktır. Peki özellikle bu iş için bir uzmanlık gerekli midir? Şimdilik hayır. Tıp fakültesi mezunu herkes sünnet yapma yetkisine sahiptir. Burda esas soru şu; kim bunun gerçekten akademik eğitimini alıyor ve yeterince pratik yapıyor? Bu konuda esas eğitimi çocuk cerrahisi uzmanları ve üroloji uzmanları almaktadırlar. Burada bilinmesi gereken şey şu; kendini geliştirmiş, sünnet üzerine kafa yormuş her doktor sünneti oldukça güzel ve pratik yapabilir, sonrasında oluşabilecek komplikasyonların ilk müdahalesini gerektiği gibi yerine getirebilir. Ancak bu konuda hiçbir eğitimi olmayan, hastaya yaklaşım, sterilizasyon, kanama kontrolü, alerjik reaksiyon gibi konuların hepsini kulaktan dolma bilgilerle bildiğini iddia eden fenni sünnetçi, hasta bakıcı, sağlık memuru, ameliyathane teknisyeni vs kimseler ne kadar tecrübeli olsalar da, yıllardır sünnet yapıyor ya da babasından dedesinden el almış olsa da, günümüz Türkiye’sinde, sağlık sistemimiz bu kadar güçlü ve donanımlıyken asla sünnet yapmaya yetkin değillerdir.

Herkese sağlıklı ve mutlu bir gelecek diliyorum. Hoşça kalın.